Szkolenie TEE praktyczne to 3-4 godzinny warsztat pod nadzorem specjalistów, gdzie ćwiczysz wykonanie badania przezprzełykowego na symulatorze. Uczymy 28 projekcji wg wytycznych ASE w czasie rzeczywistym, w grupach 2-4 osób z gwarancją osobistego kontaktu z prowadzącym.
Szkolenie TEE praktyczne to warsztat oparty na pracy z symulatorami (trenażerami) echokardiografii przezprzełykowej, w grupach maksymalnie 2 osoby na 1 sondę. Program odwzorowuje ustandaryzowany protokół badania TEE wg wytycznych American Society of Echocardiography i Society of Cardiovascular Anesthesiologists (Hahn i wsp. 2013), a prowadzą go dr hab. n. med. Radosław Piątkowski i dr hab. n. med. Monika Budnik - adiunkci WUM, eksperci Sekcji Echokardiografii PTK.
protokołu TEE (ASE/SCA)
symulatora
i teoretycznych
Co to jest badanie TEE i czym różni się od TTE?
Echokardiografia przezprzełykowa (TEE, ang. transesophageal echocardiography) to badanie ultrasonograficzne serca wykonywane sondą wprowadzaną do przełyku, co pozwala na obrazowanie o wyższej rozdzielczości niż w badaniu przezklatkowym (TTE) - szczególnie struktur położonych blisko przełyku: zastawki mitralnej, lewego przedsionka, uszka lewego przedsionka i przegrody międzyprzedsionkowej. TEE jest badaniem inwazyjnym, wymagającym sedacji lub znieczulenia miejscowego gardła oraz obecności lekarza specjalisty.
Ustandaryzowany protokół kompleksowego badania TEE, opisany w wytycznych ASE/SCA (Hahn i wsp. 2013), obejmuje 28 standardowych projekcji uzyskiwanych z 4 pozycji głowicy w przełyku i żołądku. Uzupełnieniem jest brytyjski protokół minimalnego zestawu danych TOE (Wheeler i wsp. 2015, British Society of Echocardiography), który dodatkowo porządkuje kolejność wykonywania badania w praktyce klinicznej.
Dlaczego symulator TEE, a nie od razu pacjent?
TEE wymaga jednocześnie techniki manualnej, orientacji przestrzennej i biegłej znajomości anatomii echokardiograficznej. Praca na symulatorze (trenażerze) pozwala wielokrotnie powtarzać te elementy z natychmiastową korektą prowadzącego, bez presji czasu badania u pacjenta i bez ograniczeń związanych z sedacją czy tolerancją zabiegu. Dzięki temu szybciej buduje się pewność ruchów, „mapę” projekcji i nawyk systematycznego przechodzenia przez protokół badania.
Co obejmuje warsztat TEE w Akademii Echokardiografii?
TEE a TTE - kluczowe różnice
| Cecha | TTE (przezklatkowe) | TEE (przezprzełykowe) |
|---|---|---|
| Droga dostępu | przez ścianę klatki piersiowej | przez przełyk |
| Inwazyjność | nieinwazyjne | inwazyjne (sedacja / znieczulenie gardła) |
| Rozdzielczość dla struktur tylnych (LA, mitralna, LAA) | ograniczona | wysoka |
| Ustandaryzowany protokół | BSE minimum dataset TTE (Wharton i wsp. 2015) | 28 projekcji ASE/SCA (Hahn i wsp. 2013) |
| Format warsztatu Akademii | praca przy realnym aparacie ECHO, grupy 4-5 osób, cały dzień | praca na symulatorze, 2 osoby / 1 sonda, 6 godzin |
Uwaga praktyczna: warsztat na symulatorze ma charakter edukacyjny i przygotowawczy - nie zastępuje formalnej certyfikacji. Certyfikat EACVI/EACTAIC w echokardiografii przezprzełykowej wymaga zdania egzaminu pisemnego oraz przedstawienia logbooka z 125 przypadkami zbadanymi samodzielnie u pacjentów (lub 75, jeśli kandydat posiada już certyfikat EACVI TTE), zweryfikowanego przez opiekuna. Szczegóły: EACVI/EACTAIC Adult Transoesophageal Echo Certification.
Dla kogo jest szkolenie TEE na symulatorze?
Warsztat skierowany jest do lekarzy i osób szkolących się w echokardiografii, które chcą rozpocząć naukę TEE w sposób uporządkowany i bezpieczny - bez presji badania pacjenta na starcie. W praktyce to najczęściej kardiolodzy z doświadczeniem w TTE, anestezjolodzy pracujący na bloku operacyjnym lub w OIT, lekarze intensywnej terapii wykonujący echokardiografię krytyczną oraz osoby przygotowujące się do przyszłej certyfikacji EACVI lub PTK. Wcześniejsze ukończenie kursu z podstaw TTE nie jest obowiązkowe, ale jest zdecydowanie rekomendowane - ułatwia rozpoznawanie anatomii w nowej, mniej intuicyjnej perspektywie TEE.
Jak wygląda dzień szkolenia TEE na symulatorze?
Prowadzącymi są dr hab. n. med. Radosław Piątkowski i dr hab. n. med. Monika Budnik - eksperci Sekcji Echokardiografii Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego, regularnie wykonujący TEE w praktyce klinicznej. Najbliższa edycja warsztatu odbywa się 17 października 2026 r. w Warszawie, w cenie 2990 zł. Aktualne terminy i ceny kolejnych edycji znajdziesz na stronie Szkolenie TEE Warszawa.
Co wyróżnia warsztat TEE Akademii Echokardiografii?
Trening na symulatorze pozwala na wielokrotne powtarzanie manewrów sondą bez presji czasu badania u pacjenta - to bezpieczne środowisko na start nauki TEE. Grupy ograniczone do 2 osób na 1 sondę gwarantują realny czas treningu każdemu uczestnikowi, a prowadzący korygują technikę na bieżąco. Jeśli wolisz naukę indywidualną, sprawdź też szkolenia indywidualne z echokardiografii, a jeśli szukasz warsztatu TTE przy realnym aparacie - zobacz szkolenie TTE praktyczne.
Najczęstsze błędy początkujących w badaniu TEE
Poznanie typowych błędów przed pierwszym samodzielnym badaniem TEE oszczędza miesiące niepewności i chroni pacjenta.
Błąd 1: Zbyt płytka sedacja
Niewystarczająco sedowany pacjent zachowuje odruch wymiotny, co utrudnia lub uniemożliwia bezpieczne wprowadzenie sondy poza górny odcinek przełyku. W praktyce oznacza to niepełne badanie: widoczny jest górny odcinek przełyku, ale nie lewy przedsionek, zastawki czy lewa komora.
Wytyczne ASE/SCA 2013 wymieniają propofol, benzodiazepiny z opioidem lub znieczulenie ogólne jako akceptowane opcje sedacji do TEE, ale celowo nie narzucają konkretnej dawki: dobór leku i dawkowanie zależy od stanu pacjenta, protokołu ośrodka i obecności anestezjologa. Jedyna uniwersalna zasada: sedację prowadzi osoba uprawniona, zgodnie z protokołem placówki, z monitorowaniem saturacji i parametrów życiowych przez cały czas badania.
Błąd 2: Przesuwanie sondy mimo wyczuwalnego oporu
Opór podczas wprowadzania sondy nigdy nie jest sygnałem do użycia większej siły. Może oznaczać nieprawidłowe ułożenie głowy pacjenta, zbyt płytką sedację lub anatomiczną odmienność przełyku (uchyłek, zwężenie, wcześniejszą operację). Siłowe pokonywanie oporu niesie ryzyko perforacji przełyku, powikłania rzadkiego, ale zagrażającego życiu.
Postępowanie: przy oporze zatrzymaj wprowadzanie, skoryguj ułożenie głowy pacjenta (broda przygięta do klatki piersiowej, nie odchylona do tyłu), rozważ dodatkową sedację, a przy utrzymującym się oporze przerwij próbę i skonsultuj się z bardziej doświadczonym operatorem lub laryngologiem.
Błąd 3: Brak orientacji co do głębokości sondy
Standardowy protokół TEE opisuje głębokość wprowadzenia sondy od siekaczy: projekcję z górnego odcinka przełyku uzyskuje się na głębokości około 20-25 cm, projekcje środkowoprzełykowe (czterojamową, zastawkę mitralną, lewy przedsionek, uszko LA) na głębokości około 30-40 cm, a projekcje przezżołądkowe na głębokości 40-50 cm. Początkujący często nie wiążą obrazu z konkretną głębokością, przez co tracą orientację przestrzenną i czas badania.
Błąd 4: Przesuwanie sondy bez rotacji płaszczyzny obrazowania
Sama zmiana głębokości sondy nie wystarczy do uzyskania pełnego badania. Standardowy protokół TEE wg aktualnych wytycznych ASE/SCA (Hahn i wsp. 2013, aktualizacja wcześniejszej wersji z 1999 roku) obejmuje 28 przekrojów uzyskiwanych przez kombinację głębokości sondy, zgięcia końcówki sondy (antefleksja, retrofleksja) i rotacji płaszczyzny obrazowania od 0 do 180 stopni. Pomijanie rotacji płaszczyzny to najczęstsza przyczyna niekompletnego badania u osób uczących się TEE.
Błąd 5: Pominięcie próby kontrastowej przy podejrzeniu przecieku międzyprzedsionkowego
Przy podejrzeniu przetrwałego otworu owalnego (PFO) lub ubytku przegrody międzyprzedsionkowej sam kolorowy Doppler bywa niewystarczający dla małych przecieków. Wykonuje się wtedy badanie kontrastowe z użyciem soli fizjologicznej (0,9% NaCl) zmieszanej z glukozą, obserwując przejście mikropęcherzyków między przedsionkami w trakcie próby Valsalvy.
Wniosek praktyczny: TEE opanowuje się przez powtarzalny trening bezpiecznych technik pod nadzorem, nie przez improwizację. Warsztat praktyczny daje przestrzeń do popełnienia i skorygowania tych błędów w kontrolowanych warunkach, zanim znajdą się one przy łóżku pacjenta.
Najczęściej zadawane pytania o szkolenie TEE na symulatorze
Autorzy artykułu
- Adiunkt I Katedry i Kliniki Kardiologii WUM
- Ekspertka ECHO Asocjacji Echokardiografii PTK
- Współzałożycielka Akademii Echokardiografii
- Specjalistka w zakresie echokardiografii TTE, TEE, 2D, 3D, stress echo i innych technik
- Proktor echo-guidance zabiegów strukturalnych (MitraClip, TriClip)
- Adiunkt I Katedry i Kliniki Kardiologii WUM
- Ekspert ECHO Asocjacji Echokardiografii PTK
- Współzałożyciel Akademii Echokardiografii
- Specjalista w zakresie echokardiografii TTE, TEE, 2D, 3D, stress echo i innych technik
- Proktor echo-guidance zabiegów strukturalnych wad serca (MitraClip, TriClip, PFO/ASD i innych)
- Ponad 20-letnie doświadczenie w echokardiografii klinicznej i edukacji medycznej
Data publikacji: 15 czerwca 2026 | Ostatnia aktualizacja merytoryczna: 8 lipca 2026
Źródła naukowe
- Hahn RT, Abraham T, Adams MS, et al. Guidelines for Performing a Comprehensive Transesophageal Echocardiographic Examination: Recommendations from the American Society of Echocardiography and the Society of Cardiovascular Anesthesiologists. J Am Soc Echocardiogr. 2013;26(9):921-964. DOI: 10.1016/j.echo.2013.07.009
- Wheeler R, Steeds R, Rana B, et al. A minimum dataset for a standard transoesophageal echocardiogram: a guideline protocol from the British Society of Echocardiography. Echo Res Pract. 2015;2:G29-G45. DOI: 10.1530/ERP-15-0024
- Hahn RT, Saric M, Faletra FF, et al. Recommended Standards for the Performance of Transesophageal Echocardiographic Screening for Structural Heart Intervention: From the American Society of Echocardiography. J Am Soc Echocardiogr. 2022;35(1):1-76. DOI: 10.1016/j.echo.2021.07.006
- EACVI/EACTAIC Certification in Adult Transoesophageal Echocardiography. European Society of Cardiology (escardio.org), dostęp: lipiec 2026
