Ta strona jest przeznaczona dla osób wykonujących i opisujących badanie echokardiograficzne. Podajemy wartości referencyjne wraz z dokumentem źródłowym, rokiem i identyfikatorem DOI. Jeśli szukasz wyjaśnienia własnego wyniku badania jako pacjent, przejdź do artykułu Frakcja wyrzutowa (EF): co oznacza wynik echa serca w Przychodni Medecho.

Normy echokardiograficzne u dorosłych: wartości referencyjne ASE, EACVI i BSE

Zestawienie progów z podaniem dokumentu źródłowego, roku i identyfikatora DOI przy każdej wartości. Aktualizacja: 29 lipca 2026.

Lekarz wykonuje przezklatkowe badanie echokardiograficzne, głowica przyłożona do lewej okolicy przymostkowej, na monitorze widoczny obraz serca
Wartość referencyjna ma sens tylko razem z metodą pomiaru i dokumentem, z którego pochodzi.

Wartości referencyjne w echokardiografii dorosłych nie są jednolite. Trzy towarzystwa, amerykańskie ASE, europejskie EACVI i brytyjskie BSE, podają dla części parametrów różne granice normy, różne stopniowanie i różne metody pomiaru. Poniżej znajdziesz zestawienie progów z podaniem dokumentu, roku i identyfikatora DOI przy każdej wartości oraz wskazanie miejsc, w których towarzystwa się rozchodzą.

11dokumentów źródłowych, wszystkie czytane w pełnych wersjach
2025rok trzech nowych dokumentów ASE zmieniających praktykę
5rozbieżności między towarzystwami opisanych na tej stronie
29.07.2026data ostatniej weryfikacji wartości
0

Jak korzystać z tej strony

Trzy zasady

TRZY ZASADY, bez których tabele wprowadzają w błąd.

Po pierwsze, płeć. Większość wymiarów i objętości ma osobne granice dla kobiet i mężczyzn. Wyjątkiem jest indeksowana objętość lewego przedsionka, gdzie po przeliczeniu na powierzchnię ciała różnica między płciami znika.

Po drugie, metoda. Ta sama struktura zmierzona inną techniką daje inną wartość. Objętość lewej komory z echokardiografii trójwymiarowej nie jest tym samym co objętość z metody dwupłaszczyznowej. Wymiar aorty mierzony od krawędzi wewnętrznej do wewnętrznej nie jest tym samym co pomiar od krawędzi wiodącej do wiodącej.

Po trzecie, dokument. Przy wartościach granicznych trzeba wiedzieć, czyje kryteria stosujemy. W opisie badania to pytanie potrafi zmienić rozpoznanie.

1

Lewa komora

ASE i EACVI 2015, BSE 2020, WASE 2022

Wymiary liniowe

ParametrMężczyźniKobietyDokument
Wymiar końcoworozkurczowy lewej komoryLVIDd, left ventricular internal diameter in diastole42,0 do 58,4 mm37,8 do 52,2 mmASE i EACVI 2015
Wymiar końcowoskurczowy lewej komoryLVIDs, left ventricular internal diameter in systole25,0 do 39,8 mm21,6 do 34,8 mmASE i EACVI 2015
LVIDd, wartość prawidłowa37 do 56 mm35 do 51 mmBSE 2020
LVIDd, powiększenie łagodne57 do 61 mm52 do 55 mmBSE 2020
LVIDd, powiększenie umiarkowane62 do 65 mm56 do 59 mmBSE 2020
LVIDd, powiększenie ciężkiepowyżej 65 mmpowyżej 59 mmBSE 2020

Wartości brytyjskie podano po uwzględnieniu erraty do dokumentu z 2020 roku, która skorygowała przedział umiarkowanego powiększenia u mężczyzn z 61 do 65 mm na 62 do 65 mm.

Objętości

ParametrMężczyźniKobietyDokument
Objętość końcoworozkurczowa (LVEDV), metoda dwupłaszczyznowa62 do 150 mL46 do 106 mLASE i EACVI 2015
Objętość końcowoskurczowa (LVESV), metoda dwupłaszczyznowa21 do 61 mL14 do 42 mLASE i EACVI 2015
Objętość końcoworozkurczowa indeksowanaLVEDVi34 do 74 mL/m229 do 61 mL/m2ASE i EACVI 2015
Objętość końcoworozkurczowa indeksowana, wartość prawidłowaLVEDVi30 do 79 mL/m229 do 70 mL/m2BSE 2020
Objętość końcowoskurczowa indeksowana, wartość prawidłowaLVESVi9 do 31 mL/m28 do 27 mL/m2BSE 2020
Objętość końcoworozkurczowa, echokardiografia trójwymiarowaLVEDV 3D77,5 do 151,2 mL65,8 do 120,0 mLbadanie WASE 2022
Objętość końcoworozkurczowa indeksowana, trójwymiarowaLVEDVi 3D44,8 do 79,0 mL/m242,6 do 72,3 mL/m2badanie WASE 2022

Wartości oznaczone jako WASE pochodzą z wieloośrodkowego badania obserwacyjnego, a nie z zaleceń towarzystwa. Zakresy zdefiniowano jako 2,5 i 97,5 percentyl.

Frakcja wyrzutowa (EF) i odkształcenie podłużne (GLS) lewej komory

ParametrMężczyźniKobietyDokument
Frakcja wyrzutowa, metoda dwupłaszczyznowa, wartość prawidłowaEF52 do 72%54 do 74%ASE i EACVI 2015
Dysfunkcja łagodna41 do 51%41 do 53%ASE i EACVI 2015
Dysfunkcja umiarkowana30 do 40%30 do 40%ASE i EACVI 2015
Dysfunkcja ciężkaponiżej 30%poniżej 30%ASE i EACVI 2015
Upośledzona frakcja wyrzutowa (LVEF)36 do 49%, jedna kategoria dla obu płciBSE 2020
Ciężko upośledzona frakcja wyrzutowa (LVEF)nie więcej niż 35%BSE 2020
Frakcja wyrzutowa lewej komory, echokardiografia trójwymiarowa (3D)LVEF 3D51,0 do 63,2%53,1 do 65,2%badanie WASE 2022
Globalne odkształcenie podłużne (GLS)wartości bezwzględne, trójwymiarowe18,7 do 26,4%20,0 do 27,0%badanie WASE 2022

Dokument z 2015 roku nie podaje jednej wartości granicznej dla odkształcenia podłużnego. Wskazuje, że u osoby zdrowej można oczekiwać wartości w okolicy 20%, a im niższa wartość bezwzględna, tym większe prawdopodobieństwo nieprawidłowości. Wyniki zależą od producenta aparatu i wersji oprogramowania, dlatego badania kontrolne trzeba wykonywać na tym samym sprzęcie.

Masa i geometria

ParametrMężczyźniKobietyDokument
Masa lewej komory (LVM), metoda liniowa88 do 224 g67 do 162 gASE i EACVI 2015
Wskaźnik masy lewej komory (LVMi), metoda liniowa49 do 115 g/m243 do 95 g/m2ASE i EACVI 2015
Wskaźnik masy lewej komory (LVMi), wartość prawidłowa40 do 110 g/m233 do 99 g/m2BSE 2020
Wskaźnik masy lewej komory (LVMi), przerost łagodny111 do 127 g/m2100 do 115 g/m2BSE 2020
Względna grubość ścianyRWT0,24 do 0,42 cm0,22 do 0,42 cmASE i EACVI 2015
Grubość przegrody międzykomorowej i ściany tylnejIVSd, PWd0,6 do 1,0 cm0,6 do 0,9 cmASE i EACVI 2015

Względna grubość ściany  (RWT) co najmniej 0,42 przy prawidłowej masie oznacza przebudowę koncentryczną, a przy masie zwiększonej przerost koncentryczny. Wartości brytyjskie dla kobiet podano po uwzględnieniu erraty, która skorygowała przedział 98 do 115 g/m2 na 100 do 115 g/m2.

WZGLĘDNA GRUBOŚĆ ŚCIANY (RWT)≤ 0,42> 0,42MASA ZWIĘKSZONAMASA PRAWIDŁOWAPrzerost ekscentrycznymasa zwiększona, ściana względnie cienkaPrzerost koncentrycznymasa zwiększona, ściana pogrubiałaGeometria prawidłowamasa prawidłowa, ściana względnie cienkaRemodeling koncentrycznymasa prawidłowa, ściana pogrubiała

Geometria lewej komory według masy i względnej grubości ściany. RWT liczymy jako podwojoną grubość ściany dolno-bocznej podzieloną przez wymiar końcoworozkurczowy. Granica przebiega przy 0,42. Górne granice masy indeksowanej: 95 g/m² u kobiet i 115 g/m² u mężczyzn. Źródło: Lang RM i wsp., ASE i EACVI 2015.
2

Lewy przedsionek

ASE i EACVI 2015, BSE 2020, ASE 2025

ParametrWartośćDokument
Objętość indeksowana, wartość prawidłowaLAVI16 do 34 mL/m2, obie płcieASE i EACVI 2015
Powiększenie łagodne, umiarkowane, ciężkieLAVI35 do 41, 42 do 48, powyżej 48 mL/m2ASE i EACVI 2015
Wartość prawidłowaLAVIponiżej 34 mL/m2BSE 2020
Wynik granicznyLAVI34 do 38 mL/m2BSE 2020
PowiększenieLAVIpowyżej 38 mL/m2BSE 2020
Odkształcenie rezerwuarowe (LARS) wskazujące na podwyższone ciśnienie napełnianianie więcej niż 18%ASE 2025, EACVI 2022

Pomiar EF metodą dwupłaszczyznową Simpsona, z projekcji koniuszkowej czterojamowej i dwujamowej, w klatce bezpośrednio poprzedzającej otwarcie zastawki mitralnej. Wartość powyżej 24% odkształcenia rezerwuarowego dokument europejski wiąże z ciśnieniem prawidłowym.

3

Funkcja rozkurczowa

EACVI 2022, BSE 2024, ASE 2025

To obszar, w którym rozbieżności są dziś największe, ponieważ każde towarzystwo wydało własny dokument w innym roku: EACVI w 2022, BSE w 2024, ASE w 2025.

ParametrPrógDokument
Objętość lewego przedsionka indeksowanaLAVIpowyżej 34 mL/m2zgodnie we wszystkich trzech
Średnie E/e′powyżej 14zgodnie we wszystkich trzech
Maksymalna prędkość fali zwrotnej trójdzielnejTRV, tricuspid regurgitant velocitypowyżej 2,8 m/szgodnie we wszystkich trzech
E/e′ przegrodowe i boczneco najmniej 15 oraz co najmniej 13ASE 2025
Odkształcenie rezerwuarowe lewego przedsionkaLARSnie więcej niż 18%ASE 2025, EACVI 2022
e′, progi niezależne od wiekuprzegrodowe do 6, boczne do 7, średnie do 6,5 cm/sASE 2025
e′, progi niezależne od wiekuprzegrodowe poniżej 7, boczne poniżej 10 cm/sEACVI 2022
KROK 1Oceń e′, marker relaksacjie′ przegrodowe ≤ 6 cm/slub boczne ≤ 7 cm/s, lub średnie ≤ 6,5 cm/sKROK 2Oceń markery przebudowyśrednie E/e′ > 14LARS ≤ 18 %E/A ≤ 0,8 albo ≥ 2,0LAVi > 34 ml/m²wskaźnik masy LK > 95 g/m² K, > 115 g/m² MROZPOZNANIEe′ obniżone i co najmniej 1 marker z kroku 2, dysfunkcja obecnae′ zachowane i co najmniej 2 markery z kroku 2, dysfunkcja obecna

Algorytm rozpoznania dysfunkcji rozkurczowej według ASE 2025. Ocena zaczyna się od prędkości e′ jako bezpośredniego wskaźnika relaksacji, a liczba wymaganych markerów z drugiego kroku zależy od tego, czy e′ jest obniżone. Źródło: Nagueh SF i wsp., J Am Soc Echocardiogr 2025;38:537-569, rycina 2.

Wskaźnik E/e', trzy przedziały interpretacyjne

poniżej 8ciśnienia napełniania lewej komory zwykle prawidłowe
8 do 14strefa szara, wynik nierozstrzygający
powyżej 14wysoka swoistość dla podwyższonych ciśnień napełniania lewej komory

Kiedy wskaźnik zawodzi. Przedziały pochodzą z dokumentu ASE z 2025 roku. Wskaźnik traci dokładność przy masywnych zwapnieniach pierścienia mitralnego, przy protezie zastawki mitralnej, w chorobach osierdzia oraz w chorobie wieńcowej z odcinkowymi zaburzeniami kurczliwości w miejscu pomiaru. Należy próbkować co najmniej dwa miejsca pierścienia, bo punkty odcięcia różnią się w zależności od lokalizacji.

Progi e′ zależne od wieku według dokumentu z 2025 roku

Parametr wiek 20 do 39 lat40 do 65 latpowyżej 65 lat
e′ przegrodoweponiżej 7 cm/sponiżej 6 cm/sponiżej 6 cm/s
e′ boczneponiżej 10 cm/sponiżej 8 cm/sponiżej 7 cm/s
e′ średnieponiżej 9 cm/sponiżej 7 cm/sponiżej 6,5 cm/s

Algorytmu nie stosuje się przy istotnym zwapnieniu pierścienia mitralnego, ciężkiej pierwotnej niedomykalności mitralnej (np, prolaps), jakiejkolwiek stenozie mitralnej, migotaniu przedsionków, po przeszczepieniu serca, w pozasercowym nadciśnieniu płucnym, przy zaciskającym zapaleniu osierdzia oraz u chorych z urządzeniem wspomagającym lewą komorę (np LVAD).

4

Prawa komora

ASE 2025, BSE 2020

ParametrWartość prawidłowaNieprawidłowość ciężkaDokument
Amplituda skurczowego ruchu pierścienia trójdzielnegoTAPSE, tricuspid annular plane systolic excursionpowyżej 1,7 cmnie więcej niż 1,0 cmASE 2025
Prędkość skurczowa pierścienia trójdzielnego, doppler tkankowy (TDI)S′powyżej 9,5 cm/snie więcej niż 5,0 cm/sASE 2025
Frakcyjna zmiana pola powierzchni prawej komoryFAC, fractional area changepowyżej 35%nie więcej niż 22%ASE 2025
Frakcja wyrzutowa prawej komory, trójwymiarowaRVEF 3Dpowyżej 45%poniżej 32%ASE 2025
Odkształcenie podłużne wolnej ścianyGLS FW- free wallpowyżej 20%poniżej 11%ASE 2025
Wymiar podstawny prawej komoryz projekcji ap4c sfokusowanej na prawą komoręponiżej 4,1 cmpowyżej 4,9 cmASE 2025
Frakcyjna zmiana pola powierzchni, dolna granicaFAC30% u mężczyzn, 35% u kobietnie podanoBSE 2020

Dokument amerykański z 2025 roku wprowadza pełne stopniowanie nieprawidłowości dla jedenastu parametrów prawego serca, czego wcześniejsze zalecenia nie zawierały.

Prawa komora i droga odpływu według BSE

ParametrMężczyźniKobietyDokument
Wymiar podstawnyRVD126 do 47 mm22 do 43 mmBSE 2020
Wymiar środkowyRVD219 do 42 mm17 do 35 mmBSE 2020
Długość prawej komoryRVD355 do 87 mm51 do 80 mmBSE 2020
Droga odpływu, część proksymalnaRVOT24 do 44 mm20 do 42 mmBSE 2020
Droga odpływu, część dystalnaRVOT16 do 29 mm14 do 28 mmBSE 2020
Indeksowane pole powierzchni w rozkurczuRVED area indexnie więcej niż 13,6 cm2/m2nie więcej niż 12,6 cm2/m2BSE 2020

Zalecenia brytyjskie różnicują wymiary prawej komory według płci i wprost kwestionują stosowanie jednej wspólnej wartości granicznej, argumentując, że płeć i powierzchnia ciała wpływają na wielkość prawej komory.

Prawy przedsionek

ParametrWartość prawidłowaNieprawidłowość ciężkaDokument
Wymiar większyponiżej 5,4 cmpowyżej 6,3 cmASE 2025
Wymiar mniejszyponiżej 4,2 cmpowyżej 5,1 cmASE 2025
Pole powierzchniRA areaponiżej 19 cm2powyżej 24 cm2ASE 2025
Indeksowana objętość, metoda dyskówRAViponiżej 30 mL/m2powyżej 41 mL/m2ASE 2025
Indeksowana objętość końcowoskurczowa, trójwymiarowaRAVi 3Dponiżej 42 mL/m2powyżej 57 mL/m2ASE 2025
Pole powierzchni według BSEnie więcej niż 22 cm2 u mężczyzn i 19 cm2 u kobietnie podanoBSE 2020
Pole powierzchni indeksowane według BSEnie więcej niż 11 cm2/m2, obie płcienie podanoBSE 2020

Prawy przedsionek jest w polskich materiałach zwykle pomijany, a jego wielkość ma znaczenie rokownicze w nadciśnieniu płucnym i w niedomykalności trójdzielnej.

Doppler tkankowy

ParametrWartość prawidłowaDokument
Średnia prędkość skurczowa pierścienia mitralnego, 20 do 40 lats′co najmniej 6,4 cm/sBSE 2020
Średnia prędkość skurczowa pierścienia mitralnego, 40 do 60 lats′co najmniej 5,7 cm/sBSE 2020
Średnia prędkość skurczowa pierścienia mitralnego, powyżej 60 lats′co najmniej 4,9 cm/sBSE 2020
Prędkość skurczowa pierścienia trójdzielnego, każdy wiekRV s′co najmniej 9 cm/sBSE 2020
Prędkość skurczowa pierścienia trójdzielnegoS′powyżej 9,5 cm/sASE 2025

Wartości mitralne podano jako średnią z części przyśrodkowej i bocznej pierścienia, wspólnie dla obu płci, z podziałem na przedziały wieku. Progi dla pierścienia trójdzielnego różnią się między towarzystwami o pół centymetra na sekundę, co przy wartości granicznej zmienia wynik opisu.

5

Aorta

EACVI 2023, ESC 2024, BSE 2020

ParametrMężczyźniKobietyDokument
Poszerzenie aortypowyżej 40 mmpowyżej 34 mmEACVI 2023
Poszerzenie aortypowyżej 40 mmpowyżej 36 mmESC 2024
Zatoki Valsalvy indeksowane do wzrostu, pomiar od krawędzi wewnętrznej do wewnętrznejSoV13,8 do 21,8 mm/m13,1 do 20,7 mm/mBSE 2020
Zatoki Valsalvy indeksowane do wzrostu, pomiar od krawędzi wiodącej do wiodącejSoV14,8 do 23,2 mm/m14,1 do 22,1 mm/mBSE 2020
Wskaźnik ASI, indeksacja do powierzchni ciałapowyżej 22 mm/m2 dla aorty wstępującej, powyżej 16 mm/m2 dla zstępującejEACVI 2023, ESC 2024
Wskaźnik AHI, indeksacja do wzrostupowyżej 32,1 mm/m wiąże się z 12-procentowym rocznym ryzykiem zdarzeń aortalnychESC 2024
Z-scorewartość prawidłowa nie więcej niż 2EACVI 2023, ESC 2024

Oba dokumenty europejskie odradzają posługiwanie się terminem tętniak i zalecają opisywanie istotnego poszerzenia z podaniem konkretnej wartości bezwzględnej i indeksowanej.

6

Wady zastawkowe, kryteria ciężkości

ESC i EACTS 2025

WadaKryteriaDokument
Ciężka stenoza aortalna z wysokim gradientemAS, aortic stenosisśredni gradient (MG) co najmniej 40 mm Hg, prędkość maksymalna (Vmax) co najmniej 4,0 m/s, pole ujścia aortalnego (AVA) nie więcej niż 1,0 cm2, po indeksacji nie więcej niż 0,6 cm2/m2ESC i EACTS 2025
Klinicznie istotna reumatyczna stenoza mitralnaMS, mitral stenosispole ujścia mitralnego nie więcej niż 1,5 cm2ESC i EACTS 2025

Kryteria ciężkości niedomykalności zastawkowych nie są zawarte w wytycznych postępowania, tylko w osobnych dokumentach obrazowych. Wytyczne z 2025 roku podają natomiast progi o znaczeniu rokowniczym we wtórnej niedomykalności mitralnej: pole efektywnego ujścia niedomykalności (EROA) co najmniej 30 mm2 oraz objętość fali zwrotnej (RVol) co najmniej 45 mL. Zastrzegają przy tym, że we wtórnej niedomykalności mogą obowiązywać niższe progi ciężkości niż w pierwotnej, z powodu eliptycznego kształtu ujścia i stanu małego rzutu, a ocenę należy wykonywać po optymalizacji leczenia, w stanie normowolemii i normotensji.

7

Gdzie towarzystwa się różnią

Pięć przypadków granicznych

Poniższe pięć rozbieżności wynika z zestawienia pełnych tekstów dokumentów źródłowych. Każdą można sprawdzić samodzielnie, korzystając z odnośników w sekcji ze źródłami.

Przypadek 1Kobieta, aorta wstępująca 35 mm
EACVI 2023Aorta poszerzonaPróg dla kobiet wynosi 34 mm
ESC 2024Wartość prawidłowaPróg dla kobiet wynosi 36 mm
Przypadek 2Mężczyzna 70 lat, e' przegrodowe 6,5 cm/s
EACVI 2022Relaksacja nieprawidłowaPróg 7 cm/s, niezależnie od wieku
ASE 2025Wartość prawidłowaPróg w tej grupie wiekowej wynosi 6 cm/s
Przypadek 3Mężczyzna, wymiar końcoworozkurczowy 57 mm
ASE i EACVI 2015Lewa komora prawidłowaGórna granica wynosi 58,4 mm
BSE 2020Powiększenie łagodneWartość prawidłowa kończy się na 56 mm
Przypadek 4Kobieta, frakcyjna zmiana pola powierzchni prawej komory 33%
ASE 2025Wartość obniżonaNorma zaczyna się powyżej 35%
BSE 2020Zależy od płciDolna granica to 35% u kobiet i 30% u mężczyzn, więc ten sam wynik u mężczyzny byłby prawidłowy
Przypadek 5Pacjent z frakcją wyrzutową 33%
ASE i EACVI 2015Dysfunkcja umiarkowanaCiężka zaczyna się poniżej 30%
BSE 2020Dysfunkcja ciężkaGranica przebiega na poziomie 35%. Brytyjczycy zrezygnowali z określeń łagodna i umiarkowana, stosując jedną kategorię upośledzenia od 36 do 49%
8

Pułapki pomiarowe

Cztery, które najczęściej zmieniają wynik

Pułapka 1

Konwencja pomiaru aorty

Zalecenia brytyjskie każą mierzyć opuszkę aorty od krawędzi wewnętrznej do wewnętrznej także w echokardiografii. Dokumenty europejskie zalecają w echu pomiar od krawędzi wiodącej do wiodącej w końcu rozkurczu, a w tomografii i rezonansie od krawędzi wewnętrznej do wewnętrznej. Skalę różnicy widać w samych zaleceniach brytyjskich, które podają obie wersje: zatoki Valsalvy u mężczyzn to 13,8 do 21,8 mm/m pierwszą metodą i 14,8 do 23,2 mm/m drugą. U pacjenta o wzroście 175 cm daje to około 2 mm różnicy. Przy progach kwalifikacji do operacji liczonych co do milimetra jest to różnica istotna. Wniosek praktyczny: w opisie badania warto zaznaczyć, którą metodą wykonano pomiar.

Pułapka 2

Indeksacja do powierzchni ciała czy do wzrostu

Zalecenia brytyjskie indeksują wymiary aorty do wzrostu, argumentując lepszą korelacją oraz przewagą u osób z nadwagą, u których indeksacja do powierzchni ciała zaniża wynik. Wytyczne ESC z 2024 roku podają oba wskaźniki i przy skrajnych wartościach powierzchni ciała zalecają posiłkowanie się wartością Z-score.

Pułapka 3

Metoda dwuwymiarowa a trójwymiarowa

Objętości z echokardiografii trójwymiarowej są większe niż z metody dwupłaszczyznowej, ponieważ ta druga systematycznie je zaniża. Nie wolno porównywać wyniku trójwymiarowego z normą dwuwymiarową ani odwrotnie.

Pułapka 4

Errata, o której łatwo nie wiedzieć

Do brytyjskich zaleceń z 2020 roku ukazała się errata korygująca trzy wartości w tabeli wymiarów: umiarkowane powiększenie wymiaru końcoworozkurczowego u mężczyzn to 62 do 65 mm, a nie 61 do 65 mm, łagodnie zwiększony wymiar końcowoskurczowy u mężczyzn to 42 do 45 mm, a nie 41 do 45 mm, oraz łagodnie zwiększony wskaźnik masy u kobiet to 100 do 115 g/m2, a nie 98 do 115 g/m2. W tabelach na tej stronie uwzględniono wersję poprawioną.

9

Najczęstsze pytania

Siedem pytań z pracowni

Które wartości referencyjne stosować w codziennej pracowni?Konsekwentnie te z jednego dokumentu, a przy wartościach granicznych podać w opisie, według którego zestawu oceniano. Mieszanie progów z różnych dokumentów w jednym opisie prowadzi do sprzeczności.
Czy istnieją polskie normy echokardiograficzne?Nie. Polskie Towarzystwo Kardiologiczne publikuje tłumaczenia wytycznych europejskich oraz opinie ekspertów dotyczące konkretnych sytuacji klinicznych, ale nie wydało własnego zestawienia wartości referencyjnych. W praktyce korzysta się z dokumentów ASE, EACVI i BSE.
Czy dokument o kwantyfikacji jam serca z 2015 roku jest nadal aktualny?Tak. W zakresie wymiarów, objętości i masy nie ukazała się nowsza wersja. Zmieniły się natomiast dokumenty dotyczące funkcji rozkurczowej, prawego serca, wad zastawkowych oraz standardu opisu badania.
Dlaczego objętości z badania trójwymiarowego różnią się od dwuwymiarowych?Metoda dwupłaszczyznowa opiera się na założeniach geometrycznych i pomija część jamy, przez co zaniża objętości. Badanie trójwymiarowe mierzy rzeczywistą objętość, dlatego wymaga własnych wartości referencyjnych.
Czy odkształcenie podłużne ma jedną wartość graniczną?Nie. Zalecenia podają wartość orientacyjną w okolicy 20% u osoby zdrowej i zastrzegają zależność od producenta aparatu oraz wersji oprogramowania. Badania kontrolne należy wykonywać na tym samym sprzęcie.
Skąd wynika kategoria graniczna dla lewego przedsionka?Z zaleceń brytyjskich, które dla objętości indeksowanej w przedziale od 34 do 38 mL/m2 wprowadzają wynik graniczny. Interpretacja zależy wtedy od pozostałych parametrów, na przykład od podwyższonego E/e′.
Jak często aktualizowane są te tabele?Sprawdzamy je przy każdej publikacji nowych zaleceń towarzystw. Data ostatniej weryfikacji znajduje się na dole strony.

Karta norm do wydruku

Zapisz się do newslettera Akademii Echokardiografii, a wyślemy Ci jednostronicową kartę z najważniejszymi wartościami referencyjnymi, w formacie gotowym do wydruku i powieszenia w pracowni.

    Bez spamu. Wypisanie jednym kliknięciem w każdej wiadomości.

    Co dalej

    Źródła

    11 dokumentów, wszystkie czytane w pełnych wersjach

    1. Lang RM, Badano LP, Mor-Avi V i wsp. Recommendations for cardiac chamber quantification by echocardiography in adults: an update from the American Society of Echocardiography and the European Association of Cardiovascular Imaging. J Am Soc Echocardiogr. 2015;28(1):1-39.e14. DOI
    2. Harkness A, Ring L, Augustine DX i wsp. Normal reference intervals for cardiac dimensions and function for use in echocardiographic practice: a guideline from the British Society of Echocardiography. Echo Res Pract. 2020;7(1):G1-G18. DOI, wraz z erratą, Echo Res Pract. 2020;7(1):X1.
    3. Nagueh SF, Sanborn DY, Oh JK i wsp. Recommendations for the Evaluation of Left Ventricular Diastolic Function by Echocardiography and for Heart Failure With Preserved Ejection Fraction Diagnosis: An Update From the American Society of Echocardiography. J Am Soc Echocardiogr. 2025;38(7):537-569. DOI
    4. Mukherjee M, Rudski LG, Addetia K i wsp. Guidelines for the Echocardiographic Assessment of the Right Heart in Adults and Special Considerations in Pulmonary Hypertension. J Am Soc Echocardiogr. 2025;38(3):141-186. DOI
    5. Taub CC i wsp. Guidelines for the Standardization of Adult Echocardiography Reporting. J Am Soc Echocardiogr. 2025;38:735-774. DOI
    6. Smiseth OA, Morris DA, Cardim N i wsp. Multimodality imaging in patients with heart failure and preserved ejection fraction: an expert consensus document of the European Association of Cardiovascular Imaging. Eur Heart J Cardiovasc Imaging. 2022;23(2):e34-e61. DOI
    7. Robinson S, Ring L, Oxborough D i wsp. The assessment of left ventricular diastolic function: guidance and recommendations from the British Society of Echocardiography. Echo Res Pract. 2024;11(1):16. DOI
    8. Addetia K i wsp. Normal Values of Left Ventricular Size and Function on Three-Dimensional Echocardiography: Results of the World Alliance Societies of Echocardiography Study. J Am Soc Echocardiogr. 2022;35:449-459. DOI
    9. Evangelista A i wsp. Multimodality imaging in thoracic aortic diseases. Eur Heart J Cardiovasc Imaging. 2023;24(5):e65-e85. DOI
    10. Mazzolai L i wsp. 2024 ESC Guidelines for the management of peripheral arterial and aortic diseases. Eur Heart J. 2024;45(36):3538-3700. DOI
    11. Praz F i wsp. 2025 ESC/EACTS Guidelines for the management of valvular heart disease. Eur Heart J. 2025;46(44):4635-4736. DOI

    Opracowanie: dr hab. n. med. i n. o zdr. Monika Budnik oraz dr hab. n. med. i n. o zdr. Radosław Piątkowski, kardiolodzy, eksperci Asocjacji Echokardiografii Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego, Akademia Echokardiografii.

    Data ostatniej weryfikacji wartości: 29 lipca 2026. Wszystkie wartości odczytano z pełnych tekstów dokumentów źródłowych.

    Zastrzeżenie: strona ma charakter edukacyjny i jest przeznaczona dla personelu medycznego. Nie zastępuje lektury dokumentów źródłowych ani indywidualnej oceny klinicznej. Decyzje terapeutyczne wymagają uwzględnienia pełnego obrazu klinicznego.