Ta strona jest przeznaczona dla osób wykonujących i opisujących badanie echokardiograficzne. Podajemy wartości referencyjne wraz z dokumentem źródłowym, rokiem i identyfikatorem DOI. Jeśli szukasz wyjaśnienia własnego wyniku badania jako pacjent, przejdź do artykułu Frakcja wyrzutowa (EF): co oznacza wynik echa serca w Przychodni Medecho.

Normy echokardiograficzne u dorosłych: wartości referencyjne ASE, EACVI i BSE

Zestawienie progów z podaniem dokumentu źródłowego, roku i identyfikatora DOI przy każdej wartości. Aktualizacja: 29 lipca 2026.

Lekarz wykonuje przezklatkowe badanie echokardiograficzne, głowica przyłożona do lewej okolicy przymostkowej, na monitorze widoczny obraz serca — Wartość referencyjna ma sens tylko razem z metodą pomiaru i dokumentem, z którego pochodzi.

Wartości referencyjne w echokardiografii dorosłych nie są jednolite. Trzy towarzystwa, amerykańskie ASE, europejskie EACVI i brytyjskie BSE, podają dla części parametrów różne granice normy, różne stopniowanie i różne metody pomiaru. Poniżej znajdziesz zestawienie progów z podaniem dokumentu, roku i identyfikatora DOI przy każdej wartości oraz wskazanie miejsc, w których towarzystwa się rozchodzą.

11dokumentów źródłowych, wszystkie czytane w pełnych wersjach

2025rok trzech nowych dokumentów ASE zmieniających praktykę

Na tej stronie

1Lewa komora
2Lewy przedsionek
3Funkcja rozkurczowa
4Prawa komora
5Prawy przedsionek
6Doppler tkankowy
7Aorta
8Wady zastawkowe
9Gdzie towarzystwa się różnią
10Pułapki pomiarowe
11Najczęstsze pytania
12Źródła

5rozbieżności między towarzystwami opisanych na tej stronie

29.07.2026data ostatniej weryfikacji wartości

Jak korzystać z tej strony

Trzy zasady

TRZY ZASADY, bez których tabele wprowadzają w błąd.

Po pierwsze, płeć. Większość wymiarów i objętości ma osobne granice dla kobiet i mężczyzn. Wyjątkiem jest indeksowana objętość lewego przedsionka, gdzie po przeliczeniu na powierzchnię ciała różnica między płciami znika.

Po drugie, metoda. Ta sama struktura zmierzona inną techniką daje inną wartość. Objętość lewej komory z echokardiografii trójwymiarowej nie jest tym samym co objętość z metody dwupłaszczyznowej. Wymiar aorty mierzony od krawędzi wewnętrznej do wewnętrznej nie jest tym samym co pomiar od krawędzi wiodącej do wiodącej.

Po trzecie, dokument. Przy wartościach granicznych trzeba wiedzieć, czyje kryteria stosujemy. W opisie badania to pytanie potrafi zmienić rozpoznanie.

Lewa komora

ASE i EACVI 2015, BSE 2020, WASE 2022

Wymiary liniowe

Parametr	Mężczyźni	Kobiety	Dokument
Wymiar końcoworozkurczowy lewej komoryLVIDd, left ventricular internal diameter in diastole	42,0 do 58,4 mm	37,8 do 52,2 mm	ASE i EACVI 2015
Wymiar końcowoskurczowy lewej komoryLVIDs, left ventricular internal diameter in systole	25,0 do 39,8 mm	21,6 do 34,8 mm	ASE i EACVI 2015
LVIDd, wartość prawidłowa	37 do 56 mm	35 do 51 mm	BSE 2020
LVIDd, powiększenie łagodne	57 do 61 mm	52 do 55 mm	BSE 2020
LVIDd, powiększenie umiarkowane	62 do 65 mm	56 do 59 mm	BSE 2020
LVIDd, powiększenie ciężkie	powyżej 65 mm	powyżej 59 mm	BSE 2020

Wartości brytyjskie podano po uwzględnieniu erraty do dokumentu z 2020 roku, która skorygowała przedział umiarkowanego powiększenia u mężczyzn z 61 do 65 mm na 62 do 65 mm.

Objętości

Parametr	Mężczyźni	Kobiety	Dokument
Objętość końcoworozkurczowa (LVEDV), metoda dwupłaszczyznowa	62 do 150 mL	46 do 106 mL	ASE i EACVI 2015
Objętość końcowoskurczowa (LVESV), metoda dwupłaszczyznowa	21 do 61 mL	14 do 42 mL	ASE i EACVI 2015
Objętość końcoworozkurczowa indeksowanaLVEDVi	34 do 74 mL/m²	29 do 61 mL/m²	ASE i EACVI 2015
Objętość końcoworozkurczowa indeksowana, wartość prawidłowaLVEDVi	30 do 79 mL/m²	29 do 70 mL/m²	BSE 2020
Objętość końcowoskurczowa indeksowana, wartość prawidłowaLVESVi	9 do 31 mL/m²	8 do 27 mL/m²	BSE 2020
Objętość końcoworozkurczowa, echokardiografia trójwymiarowaLVEDV 3D	77,5 do 151,2 mL	65,8 do 120,0 mL	badanie WASE 2022
Objętość końcoworozkurczowa indeksowana, trójwymiarowaLVEDVi 3D	44,8 do 79,0 mL/m²	42,6 do 72,3 mL/m²	badanie WASE 2022

Wartości oznaczone jako WASE pochodzą z wieloośrodkowego badania obserwacyjnego, a nie z zaleceń towarzystwa. Zakresy zdefiniowano jako 2,5 i 97,5 percentyl.

Frakcja wyrzutowa (EF) i odkształcenie podłużne (GLS) lewej komory

Parametr	Mężczyźni	Kobiety	Dokument
Frakcja wyrzutowa, metoda dwupłaszczyznowa, wartość prawidłowaEF	52 do 72%	54 do 74%	ASE i EACVI 2015
Dysfunkcja łagodna	41 do 51%	41 do 53%	ASE i EACVI 2015
Dysfunkcja umiarkowana	30 do 40%	30 do 40%	ASE i EACVI 2015
Dysfunkcja ciężka	poniżej 30%	poniżej 30%	ASE i EACVI 2015
Upośledzona frakcja wyrzutowa (LVEF)	36 do 49%, jedna kategoria dla obu płci		BSE 2020
Ciężko upośledzona frakcja wyrzutowa (LVEF)	nie więcej niż 35%		BSE 2020
Frakcja wyrzutowa lewej komory, echokardiografia trójwymiarowa (3D)LVEF 3D	51,0 do 63,2%	53,1 do 65,2%	badanie WASE 2022
Globalne odkształcenie podłużne (GLS)wartości bezwzględne, trójwymiarowe	18,7 do 26,4%	20,0 do 27,0%	badanie WASE 2022

Dokument z 2015 roku nie podaje jednej wartości granicznej dla odkształcenia podłużnego. Wskazuje, że u osoby zdrowej można oczekiwać wartości w okolicy 20%, a im niższa wartość bezwzględna, tym większe prawdopodobieństwo nieprawidłowości. Wyniki zależą od producenta aparatu i wersji oprogramowania, dlatego badania kontrolne trzeba wykonywać na tym samym sprzęcie.

Masa i geometria

Parametr	Mężczyźni	Kobiety	Dokument
Masa lewej komory (LVM), metoda liniowa	88 do 224 g	67 do 162 g	ASE i EACVI 2015
Wskaźnik masy lewej komory (LVMi), metoda liniowa	49 do 115 g/m²	43 do 95 g/m²	ASE i EACVI 2015
Wskaźnik masy lewej komory (LVMi), wartość prawidłowa	40 do 110 g/m²	33 do 99 g/m²	BSE 2020
Wskaźnik masy lewej komory (LVMi), przerost łagodny	111 do 127 g/m²	100 do 115 g/m²	BSE 2020
Względna grubość ścianyRWT	0,24 do 0,42 cm	0,22 do 0,42 cm	ASE i EACVI 2015
Grubość przegrody międzykomorowej i ściany tylnejIVSd, PWd	0,6 do 1,0 cm	0,6 do 0,9 cm	ASE i EACVI 2015

Względna grubość ściany (RWT) co najmniej 0,42 przy prawidłowej masie oznacza przebudowę koncentryczną, a przy masie zwiększonej przerost koncentryczny. Wartości brytyjskie dla kobiet podano po uwzględnieniu erraty, która skorygowała przedział 98 do 115 g/m² na 100 do 115 g/m².

Geometria lewej komory według masy i względnej grubości ściany. RWT liczymy jako podwojoną grubość ściany dolno-bocznej podzieloną przez wymiar końcoworozkurczowy. Granica przebiega przy 0,42. Górne granice masy indeksowanej: 95 g/m² u kobiet i 115 g/m² u mężczyzn. Źródło: Lang RM i wsp., ASE i EACVI 2015.

Lewy przedsionek

ASE i EACVI 2015, BSE 2020, ASE 2025

Parametr	Wartość	Dokument
Objętość indeksowana, wartość prawidłowaLAVI	16 do 34 mL/m², obie płcie	ASE i EACVI 2015
Powiększenie łagodne, umiarkowane, ciężkieLAVI	35 do 41, 42 do 48, powyżej 48 mL/m²	ASE i EACVI 2015
Wartość prawidłowaLAVI	poniżej 34 mL/m²	BSE 2020
Wynik granicznyLAVI	34 do 38 mL/m²	BSE 2020
PowiększenieLAVI	powyżej 38 mL/m²	BSE 2020
Odkształcenie rezerwuarowe (LARS) wskazujące na podwyższone ciśnienie napełniania	nie więcej niż 18%	ASE 2025, EACVI 2022

Pomiar EF metodą dwupłaszczyznową Simpsona, z projekcji koniuszkowej czterojamowej i dwujamowej, w klatce bezpośrednio poprzedzającej otwarcie zastawki mitralnej. Wartość powyżej 24% odkształcenia rezerwuarowego dokument europejski wiąże z ciśnieniem prawidłowym.

Funkcja rozkurczowa

EACVI 2022, BSE 2024, ASE 2025

To obszar, w którym rozbieżności są dziś największe, ponieważ każde towarzystwo wydało własny dokument w innym roku: EACVI w 2022, BSE w 2024, ASE w 2025.

Parametr	Próg	Dokument
Objętość lewego przedsionka indeksowanaLAVI	powyżej 34 mL/m²	zgodnie we wszystkich trzech
Średnie E/e′	powyżej 14	zgodnie we wszystkich trzech
Maksymalna prędkość fali zwrotnej trójdzielnejTRV, tricuspid regurgitant velocity	powyżej 2,8 m/s	zgodnie we wszystkich trzech
E/e′ przegrodowe i boczne	co najmniej 15 oraz co najmniej 13	ASE 2025
Odkształcenie rezerwuarowe lewego przedsionkaLARS	nie więcej niż 18%	ASE 2025, EACVI 2022
e′, progi niezależne od wieku	przegrodowe do 6, boczne do 7, średnie do 6,5 cm/s	ASE 2025
e′, progi niezależne od wieku	przegrodowe poniżej 7, boczne poniżej 10 cm/s	EACVI 2022

Algorytm rozpoznania dysfunkcji rozkurczowej według ASE 2025. Ocena zaczyna się od prędkości e′ jako bezpośredniego wskaźnika relaksacji, a liczba wymaganych markerów z drugiego kroku zależy od tego, czy e′ jest obniżone. Źródło: Nagueh SF i wsp., J Am Soc Echocardiogr 2025;38:537-569, rycina 2.

Wskaźnik E/e', trzy przedziały interpretacyjne

poniżej 8ciśnienia napełniania lewej komory zwykle prawidłowe

8 do 14strefa szara, wynik nierozstrzygający

powyżej 14wysoka swoistość dla podwyższonych ciśnień napełniania lewej komory

Kiedy wskaźnik zawodzi. Przedziały pochodzą z dokumentu ASE z 2025 roku. Wskaźnik traci dokładność przy masywnych zwapnieniach pierścienia mitralnego, przy protezie zastawki mitralnej, w chorobach osierdzia oraz w chorobie wieńcowej z odcinkowymi zaburzeniami kurczliwości w miejscu pomiaru. Należy próbkować co najmniej dwa miejsca pierścienia, bo punkty odcięcia różnią się w zależności od lokalizacji.

Progi e′ zależne od wieku według dokumentu z 2025 roku

Parametr	wiek 20 do 39 lat	40 do 65 lat	powyżej 65 lat
e′ przegrodowe	poniżej 7 cm/s	poniżej 6 cm/s	poniżej 6 cm/s
e′ boczne	poniżej 10 cm/s	poniżej 8 cm/s	poniżej 7 cm/s
e′ średnie	poniżej 9 cm/s	poniżej 7 cm/s	poniżej 6,5 cm/s

Algorytmu nie stosuje się przy istotnym zwapnieniu pierścienia mitralnego, ciężkiej pierwotnej niedomykalności mitralnej (np, prolaps), jakiejkolwiek stenozie mitralnej, migotaniu przedsionków, po przeszczepieniu serca, w pozasercowym nadciśnieniu płucnym, przy zaciskającym zapaleniu osierdzia oraz u chorych z urządzeniem wspomagającym lewą komorę (np LVAD).

Prawa komora

ASE 2025, BSE 2020

Parametr	Wartość prawidłowa	Nieprawidłowość ciężka	Dokument
Amplituda skurczowego ruchu pierścienia trójdzielnegoTAPSE, tricuspid annular plane systolic excursion	powyżej 1,7 cm	nie więcej niż 1,0 cm	ASE 2025
Prędkość skurczowa pierścienia trójdzielnego, doppler tkankowy (TDI)S′	powyżej 9,5 cm/s	nie więcej niż 5,0 cm/s	ASE 2025
Frakcyjna zmiana pola powierzchni prawej komoryFAC, fractional area change	powyżej 35%	nie więcej niż 22%	ASE 2025
Frakcja wyrzutowa prawej komory, trójwymiarowaRVEF 3D	powyżej 45%	poniżej 32%	ASE 2025
Odkształcenie podłużne wolnej ścianyGLS FW- free wall	powyżej 20%	poniżej 11%	ASE 2025
Wymiar podstawny prawej komoryz projekcji ap4c sfokusowanej na prawą komorę	poniżej 4,1 cm	powyżej 4,9 cm	ASE 2025
Frakcyjna zmiana pola powierzchni, dolna granicaFAC	30% u mężczyzn, 35% u kobiet	nie podano	BSE 2020

Dokument amerykański z 2025 roku wprowadza pełne stopniowanie nieprawidłowości dla jedenastu parametrów prawego serca, czego wcześniejsze zalecenia nie zawierały.

Prawa komora i droga odpływu według BSE

Parametr	Mężczyźni	Kobiety	Dokument
Wymiar podstawnyRVD1	26 do 47 mm	22 do 43 mm	BSE 2020
Wymiar środkowyRVD2	19 do 42 mm	17 do 35 mm	BSE 2020
Długość prawej komoryRVD3	55 do 87 mm	51 do 80 mm	BSE 2020
Droga odpływu, część proksymalnaRVOT	24 do 44 mm	20 do 42 mm	BSE 2020
Droga odpływu, część dystalnaRVOT	16 do 29 mm	14 do 28 mm	BSE 2020
Indeksowane pole powierzchni w rozkurczuRVED area index	nie więcej niż 13,6 cm²/m²	nie więcej niż 12,6 cm²/m²	BSE 2020

Zalecenia brytyjskie różnicują wymiary prawej komory według płci i wprost kwestionują stosowanie jednej wspólnej wartości granicznej, argumentując, że płeć i powierzchnia ciała wpływają na wielkość prawej komory.

Prawy przedsionek

Parametr	Wartość prawidłowa	Nieprawidłowość ciężka	Dokument
Wymiar większy	poniżej 5,4 cm	powyżej 6,3 cm	ASE 2025
Wymiar mniejszy	poniżej 4,2 cm	powyżej 5,1 cm	ASE 2025
Pole powierzchniRA area	poniżej 19 cm²	powyżej 24 cm²	ASE 2025
Indeksowana objętość, metoda dyskówRAVi	poniżej 30 mL/m²	powyżej 41 mL/m²	ASE 2025
Indeksowana objętość końcowoskurczowa, trójwymiarowaRAVi 3D	poniżej 42 mL/m²	powyżej 57 mL/m²	ASE 2025
Pole powierzchni według BSE	nie więcej niż 22 cm² u mężczyzn i 19 cm² u kobiet	nie podano	BSE 2020
Pole powierzchni indeksowane według BSE	nie więcej niż 11 cm²/m², obie płcie	nie podano	BSE 2020

Prawy przedsionek jest w polskich materiałach zwykle pomijany, a jego wielkość ma znaczenie rokownicze w nadciśnieniu płucnym i w niedomykalności trójdzielnej.

Doppler tkankowy

Parametr	Wartość prawidłowa	Dokument
Średnia prędkość skurczowa pierścienia mitralnego, 20 do 40 lats′	co najmniej 6,4 cm/s	BSE 2020
Średnia prędkość skurczowa pierścienia mitralnego, 40 do 60 lats′	co najmniej 5,7 cm/s	BSE 2020
Średnia prędkość skurczowa pierścienia mitralnego, powyżej 60 lats′	co najmniej 4,9 cm/s	BSE 2020
Prędkość skurczowa pierścienia trójdzielnego, każdy wiekRV s′	co najmniej 9 cm/s	BSE 2020
Prędkość skurczowa pierścienia trójdzielnegoS′	powyżej 9,5 cm/s	ASE 2025

Wartości mitralne podano jako średnią z części przyśrodkowej i bocznej pierścienia, wspólnie dla obu płci, z podziałem na przedziały wieku. Progi dla pierścienia trójdzielnego różnią się między towarzystwami o pół centymetra na sekundę, co przy wartości granicznej zmienia wynik opisu.

Aorta

EACVI 2023, ESC 2024, BSE 2020

Parametr	Mężczyźni	Kobiety	Dokument
Poszerzenie aorty	powyżej 40 mm	powyżej 34 mm	EACVI 2023
Poszerzenie aorty	powyżej 40 mm	powyżej 36 mm	ESC 2024
Zatoki Valsalvy indeksowane do wzrostu, pomiar od krawędzi wewnętrznej do wewnętrznejSoV	13,8 do 21,8 mm/m	13,1 do 20,7 mm/m	BSE 2020
Zatoki Valsalvy indeksowane do wzrostu, pomiar od krawędzi wiodącej do wiodącejSoV	14,8 do 23,2 mm/m	14,1 do 22,1 mm/m	BSE 2020
Wskaźnik ASI, indeksacja do powierzchni ciała	powyżej 22 mm/m² dla aorty wstępującej, powyżej 16 mm/m² dla zstępującej		EACVI 2023, ESC 2024
Wskaźnik AHI, indeksacja do wzrostu	powyżej 32,1 mm/m wiąże się z 12-procentowym rocznym ryzykiem zdarzeń aortalnych		ESC 2024
Z-score	wartość prawidłowa nie więcej niż 2		EACVI 2023, ESC 2024

Oba dokumenty europejskie odradzają posługiwanie się terminem tętniak i zalecają opisywanie istotnego poszerzenia z podaniem konkretnej wartości bezwzględnej i indeksowanej.

Wady zastawkowe, kryteria ciężkości

ESC i EACTS 2025

Wada	Kryteria	Dokument
Ciężka stenoza aortalna z wysokim gradientemAS, aortic stenosis	średni gradient (MG) co najmniej 40 mm Hg, prędkość maksymalna (Vmax) co najmniej 4,0 m/s, pole ujścia aortalnego (AVA) nie więcej niż 1,0 cm², po indeksacji nie więcej niż 0,6 cm²/m²	ESC i EACTS 2025
Klinicznie istotna reumatyczna stenoza mitralnaMS, mitral stenosis	pole ujścia mitralnego nie więcej niż 1,5 cm²	ESC i EACTS 2025

Kryteria ciężkości niedomykalności zastawkowych nie są zawarte w wytycznych postępowania, tylko w osobnych dokumentach obrazowych. Wytyczne z 2025 roku podają natomiast progi o znaczeniu rokowniczym we wtórnej niedomykalności mitralnej: pole efektywnego ujścia niedomykalności (EROA) co najmniej 30 mm² oraz objętość fali zwrotnej (RVol) co najmniej 45 mL. Zastrzegają przy tym, że we wtórnej niedomykalności mogą obowiązywać niższe progi ciężkości niż w pierwotnej, z powodu eliptycznego kształtu ujścia i stanu małego rzutu, a ocenę należy wykonywać po optymalizacji leczenia, w stanie normowolemii i normotensji.

Gdzie towarzystwa się różnią

Pięć przypadków granicznych

Poniższe pięć rozbieżności wynika z zestawienia pełnych tekstów dokumentów źródłowych. Każdą można sprawdzić samodzielnie, korzystając z odnośników w sekcji ze źródłami.

Przypadek 1Kobieta, aorta wstępująca 35 mm

EACVI 2023Aorta poszerzonaPróg dla kobiet wynosi 34 mm

ESC 2024Wartość prawidłowaPróg dla kobiet wynosi 36 mm

Przypadek 2Mężczyzna 70 lat, e' przegrodowe 6,5 cm/s

EACVI 2022Relaksacja nieprawidłowaPróg 7 cm/s, niezależnie od wieku

ASE 2025Wartość prawidłowaPróg w tej grupie wiekowej wynosi 6 cm/s

Przypadek 3Mężczyzna, wymiar końcoworozkurczowy 57 mm

ASE i EACVI 2015Lewa komora prawidłowaGórna granica wynosi 58,4 mm

BSE 2020Powiększenie łagodneWartość prawidłowa kończy się na 56 mm

Przypadek 4Kobieta, frakcyjna zmiana pola powierzchni prawej komory 33%

ASE 2025Wartość obniżonaNorma zaczyna się powyżej 35%

BSE 2020Zależy od płciDolna granica to 35% u kobiet i 30% u mężczyzn, więc ten sam wynik u mężczyzny byłby prawidłowy

Przypadek 5Pacjent z frakcją wyrzutową 33%

ASE i EACVI 2015Dysfunkcja umiarkowanaCiężka zaczyna się poniżej 30%

BSE 2020Dysfunkcja ciężkaGranica przebiega na poziomie 35%. Brytyjczycy zrezygnowali z określeń łagodna i umiarkowana, stosując jedną kategorię upośledzenia od 36 do 49%

Pułapki pomiarowe

Cztery, które najczęściej zmieniają wynik

Pułapka 1

Konwencja pomiaru aorty

Zalecenia brytyjskie każą mierzyć opuszkę aorty od krawędzi wewnętrznej do wewnętrznej także w echokardiografii. Dokumenty europejskie zalecają w echu pomiar od krawędzi wiodącej do wiodącej w końcu rozkurczu, a w tomografii i rezonansie od krawędzi wewnętrznej do wewnętrznej. Skalę różnicy widać w samych zaleceniach brytyjskich, które podają obie wersje: zatoki Valsalvy u mężczyzn to 13,8 do 21,8 mm/m pierwszą metodą i 14,8 do 23,2 mm/m drugą. U pacjenta o wzroście 175 cm daje to około 2 mm różnicy. Przy progach kwalifikacji do operacji liczonych co do milimetra jest to różnica istotna. Wniosek praktyczny: w opisie badania warto zaznaczyć, którą metodą wykonano pomiar.

Pułapka 2

Indeksacja do powierzchni ciała czy do wzrostu

Zalecenia brytyjskie indeksują wymiary aorty do wzrostu, argumentując lepszą korelacją oraz przewagą u osób z nadwagą, u których indeksacja do powierzchni ciała zaniża wynik. Wytyczne ESC z 2024 roku podają oba wskaźniki i przy skrajnych wartościach powierzchni ciała zalecają posiłkowanie się wartością Z-score.

Pułapka 3

Metoda dwuwymiarowa a trójwymiarowa

Objętości z echokardiografii trójwymiarowej są większe niż z metody dwupłaszczyznowej, ponieważ ta druga systematycznie je zaniża. Nie wolno porównywać wyniku trójwymiarowego z normą dwuwymiarową ani odwrotnie.

Pułapka 4

Errata, o której łatwo nie wiedzieć

Do brytyjskich zaleceń z 2020 roku ukazała się errata korygująca trzy wartości w tabeli wymiarów: umiarkowane powiększenie wymiaru końcoworozkurczowego u mężczyzn to 62 do 65 mm, a nie 61 do 65 mm, łagodnie zwiększony wymiar końcowoskurczowy u mężczyzn to 42 do 45 mm, a nie 41 do 45 mm, oraz łagodnie zwiększony wskaźnik masy u kobiet to 100 do 115 g/m², a nie 98 do 115 g/m². W tabelach na tej stronie uwzględniono wersję poprawioną.

Najczęstsze pytania

Siedem pytań z pracowni

Które wartości referencyjne stosować w codziennej pracowni?Konsekwentnie te z jednego dokumentu, a przy wartościach granicznych podać w opisie, według którego zestawu oceniano. Mieszanie progów z różnych dokumentów w jednym opisie prowadzi do sprzeczności.

Czy istnieją polskie normy echokardiograficzne?Nie. Polskie Towarzystwo Kardiologiczne publikuje tłumaczenia wytycznych europejskich oraz opinie ekspertów dotyczące konkretnych sytuacji klinicznych, ale nie wydało własnego zestawienia wartości referencyjnych. W praktyce korzysta się z dokumentów ASE, EACVI i BSE.

Czy dokument o kwantyfikacji jam serca z 2015 roku jest nadal aktualny?Tak. W zakresie wymiarów, objętości i masy nie ukazała się nowsza wersja. Zmieniły się natomiast dokumenty dotyczące funkcji rozkurczowej, prawego serca, wad zastawkowych oraz standardu opisu badania.

Dlaczego objętości z badania trójwymiarowego różnią się od dwuwymiarowych?Metoda dwupłaszczyznowa opiera się na założeniach geometrycznych i pomija część jamy, przez co zaniża objętości. Badanie trójwymiarowe mierzy rzeczywistą objętość, dlatego wymaga własnych wartości referencyjnych.

Czy odkształcenie podłużne ma jedną wartość graniczną?Nie. Zalecenia podają wartość orientacyjną w okolicy 20% u osoby zdrowej i zastrzegają zależność od producenta aparatu oraz wersji oprogramowania. Badania kontrolne należy wykonywać na tym samym sprzęcie.

Skąd wynika kategoria graniczna dla lewego przedsionka?Z zaleceń brytyjskich, które dla objętości indeksowanej w przedziale od 34 do 38 mL/m² wprowadzają wynik graniczny. Interpretacja zależy wtedy od pozostałych parametrów, na przykład od podwyższonego E/e′.

Jak często aktualizowane są te tabele?Sprawdzamy je przy każdej publikacji nowych zaleceń towarzystw. Data ostatniej weryfikacji znajduje się na dole strony.

Karta norm do wydruku

Zapisz się do newslettera Akademii Echokardiografii, a wyślemy Ci jednostronicową kartę z najważniejszymi wartościami referencyjnymi, w formacie gotowym do wydruku i powieszenia w pracowni.

Bez spamu. Wypisanie jednym kliknięciem w każdej wiadomości.

Co dalej

Kursy echokardiografii online i stacjonarne, prowadzone przez zespół Akademii
Wytyczne ASE 2025 dotyczące funkcji rozkurczowej, omówienie zmian wobec algorytmu z 2016 roku
Jak wybrać kurs echokardiografii online, praktyczne kryteria wyboru
O Akademii Echokardiografii, kto prowadzi zajęcia i na jakich zasadach
Publikacje naukowe zespołu Akademii

•

Źródła

11 dokumentów, wszystkie czytane w pełnych wersjach

Lang RM, Badano LP, Mor-Avi V i wsp. Recommendations for cardiac chamber quantification by echocardiography in adults: an update from the American Society of Echocardiography and the European Association of Cardiovascular Imaging. J Am Soc Echocardiogr. 2015;28(1):1-39.e14. DOI
Harkness A, Ring L, Augustine DX i wsp. Normal reference intervals for cardiac dimensions and function for use in echocardiographic practice: a guideline from the British Society of Echocardiography. Echo Res Pract. 2020;7(1):G1-G18. DOI, wraz z erratą, Echo Res Pract. 2020;7(1):X1.
Nagueh SF, Sanborn DY, Oh JK i wsp. Recommendations for the Evaluation of Left Ventricular Diastolic Function by Echocardiography and for Heart Failure With Preserved Ejection Fraction Diagnosis: An Update From the American Society of Echocardiography. J Am Soc Echocardiogr. 2025;38(7):537-569. DOI
Mukherjee M, Rudski LG, Addetia K i wsp. Guidelines for the Echocardiographic Assessment of the Right Heart in Adults and Special Considerations in Pulmonary Hypertension. J Am Soc Echocardiogr. 2025;38(3):141-186. DOI
Taub CC i wsp. Guidelines for the Standardization of Adult Echocardiography Reporting. J Am Soc Echocardiogr. 2025;38:735-774. DOI
Smiseth OA, Morris DA, Cardim N i wsp. Multimodality imaging in patients with heart failure and preserved ejection fraction: an expert consensus document of the European Association of Cardiovascular Imaging. Eur Heart J Cardiovasc Imaging. 2022;23(2):e34-e61. DOI
Robinson S, Ring L, Oxborough D i wsp. The assessment of left ventricular diastolic function: guidance and recommendations from the British Society of Echocardiography. Echo Res Pract. 2024;11(1):16. DOI
Addetia K i wsp. Normal Values of Left Ventricular Size and Function on Three-Dimensional Echocardiography: Results of the World Alliance Societies of Echocardiography Study. J Am Soc Echocardiogr. 2022;35:449-459. DOI
Evangelista A i wsp. Multimodality imaging in thoracic aortic diseases. Eur Heart J Cardiovasc Imaging. 2023;24(5):e65-e85. DOI
Mazzolai L i wsp. 2024 ESC Guidelines for the management of peripheral arterial and aortic diseases. Eur Heart J. 2024;45(36):3538-3700. DOI
Praz F i wsp. 2025 ESC/EACTS Guidelines for the management of valvular heart disease. Eur Heart J. 2025;46(44):4635-4736. DOI

Opracowanie: dr hab. n. med. i n. o zdr. Monika Budnik oraz dr hab. n. med. i n. o zdr. Radosław Piątkowski, kardiolodzy, eksperci Asocjacji Echokardiografii Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego, Akademia Echokardiografii.

Data ostatniej weryfikacji wartości: 29 lipca 2026. Wszystkie wartości odczytano z pełnych tekstów dokumentów źródłowych.

Zastrzeżenie: strona ma charakter edukacyjny i jest przeznaczona dla personelu medycznego. Nie zastępuje lektury dokumentów źródłowych ani indywidualnej oceny klinicznej. Decyzje terapeutyczne wymagają uwzględnienia pełnego obrazu klinicznego.